< p>

De interne strijd tussen wat goed is en wat goedgepraat kan worden

06 november 2018

neutralisatietechniek 2Neutralisatietechniek 2: ontkenning van schade
Hoe kunnen mensen cognitieve dissonantie voor zichzelf wegnemen? Ofwel: hoe praten mensen niet integer handelen goed tegenover zichzelf? Daar zijn verschillende manieren voor. Na de eerder besproken ontkenning van verantwoordelijkheid, komt in deze blog de volgende neutralisatietechniek aan bod: ontkenning van schade.

Bezint eer ge begint – hoe het negatief kan uitpakken
Deze techniek werkt eigenlijk heel simpel: mensen die niet integer handelen, vertellen zichzelf (voor, tijdens of na de handeling) dat er eigenlijk niet echt sprake is geweest van schade. Dat neemt de ernst van de situatie natuurlijk wel weg. Of zoals de bedenkers van de zogeheten neutralisatietheorie, Sykes en Matza, het zelf zo mooi kunnen omschrijven: “For the delinquent, wrongfulness (of his behaviour) may turn on the question of whether or not anyone has clearly been hurt by his deviance, and this matter is open to a variety of interpretations.” Nu wil ik natuurlijk niet iedere niet-integere gedraging binnen een financiële instelling gelijk trekken met delinquentie, maar de boodschap is bij beide gevallen in principe wel dezelfde. Het komt erop neer dat zowel delinquenten als niet-integere personen waarschijnlijk voor zichzelf, bewust of onbewust, nagaan of hun gedrag daadwerkelijk tot schade zal leiden of heeft geleid. Bij veel gedragingen komen beiden uit op het antwoord ‘nee’.

Neutraliseren in een simpel stappenplan
Het is voor u misschien lastig om van het bovenstaande een voorstelling te maken. Daarom geef ik u een voorbeeld van een bankmedewerker. Bedenkt u nu eens dat die bankmedewerker aandelen heeft in één van zijn beursgenoteerde klanten. Ik zou me in dit geval zomaar kunnen voorstellen dat de gedachtegang van de bankmedewerker als volgt zou kunnen gaan:

  1. Vraag: Is het schadelijk voor anderen als ik geen melding van mijn aandelen maak bij compliance? Antwoord: Niet per definitie.
  2. Vraag: Maar wat nu als ik betrokken ben bij de overname van die betreffende klant door een groter bedrijf? En daarmee eigenlijk een zogenoemde insider ben geworden? Is het dan schadelijk om geen melding te maken bij compliance? Antwoord: Nog steeds niet per definitie.
  3. Vraag: En wat nu als ik meer aandelen ga inkopen omdat ik weet wat er staat te gebeuren en ik een koersstijging verwacht? Is dat dan schadelijk voor anderen?

Slimme handel of ondermijning van integriteit in de financiële sector?
Vooral het laatste punt kan leiden tot de ‘variety of interpretations’. Als bankmedewerker in deze situatie denk je waarschijnlijk “makkelijk cashen”. In hoeverre zeg je dan tegen jezelf: “Ho eens even, dit schaadt de integriteit van de financiële sector”? En als die gedachte in je opkomt, zeg je toch gewoon tegen jezelf dat het slimme handel is, die niks te maken heeft met de integriteit van de financiële sector. Bovendien, al heeft het daar wel mee te maken, hoe erg is dat nou eigenlijk? Het is niet dat er een slachtoffer of schade aan te wijzen is. Toch?

“Zo erg is het niet…”
En dat is precies hoe de gedachtegang van ‘ontkennen van schade’ werkt. “Zo erg is het toch allemaal niet” en “niemand heeft er eigenlijk echt last van” zijn veelgehoorde neutralisaties die mensen aan hun eigen gedragingen toekennen.

Het positieve aan het hele verhaal is dat gedrag kan worden beïnvloed. Als aan de werknemers wordt uitgelegd waarom een regeling voor, in dit geval, privébeleggingstransacties is opgesteld – met aandacht voor het belang van integriteit van de markt – zullen negen van de tien werknemers wel begrijpen waarom ze privébeleggingen moeten melden en willen zij dit ook doen. Echter, een deel van de werknemers blijft in deze situatie altijd een risicofactor. Deze betreffende medewerkers moeten dus op een andere manier overtuigd worden om toch melding te maken van hun privébeleggingen.

Hoe we het gedrag van mensen kunnen beïnvloeden en ze kunnen overtuigen om zich anders te gedragen, bespreken we in de laatste blog van de serie. Maar zover zijn we nog niet, want neutralisaties kunnen op nog drie andere manieren plaatsvinden. Volgende week bespreken wij in blog nummer 4 de volgende neutralisatietechniek: ontkenning van het slachtoffer.

Jasmijn Vis
Junior Compliance Officer

Wilt u meer informatie? Neem contact met ons op.

Jasmijn Vis

Gerelateerde informatie

Compliance is nu even niet meer nodig

Compliance is nu even niet meer nodig

Je zou het misschien niet zo zeggen, maar het zijn barre en onzekere tijden. Als je naar buiten kijkt zie je geen kapotgeschoten huizen, tenminste, als je dit stuk in Nederland leest. Je ziet ook geen drommen mensen protesteren tegen een dictator die met harde hand de coronacrisis aangrijpt om politieke tegenstanders de mond te snoeren. Hier hebben we oppositieleden die al roeptoeterend 1,5 miljoen verkeerde mondkapjes regelen. Het lijkt dus allemaal vredig, maar het zou zo maar eens stilte voor de storm kunnen zijn.

Compliance: Vertrouwen organiseren in een groeiende organisatie

Compliance: Vertrouwen organiseren in een groeiende organisatie

Compliance kan in meer of mindere mate volwassen zijn georganiseerd. In een kleine onderneming kent iedereen elkaar en staan betrokken medewerkers en andere stakeholders vaak erg intensief met elkaar in contact. Hoe anders is dat met een grotere organisatie, waar het simpelweg niet meer mogelijk en wenselijk is om iedereen met iedereen intensief in contact te brengen? Hoe organiseren we dat onderlinge vertrouwen dan?

Toezicht op voorwetenschap en privé beleggingstransacties (insiderregeling)

Toezicht op voorwetenschap en privé beleggingstransacties (insiderregeling)

Met regelmaat worden wij door verbonden personen benaderd met vragen omtrent het onderwerp ‘privé beleggingstransacties’. Deze vragen gaan vooral over het gevoel dat ‘het toezicht’ is doorgeslagen. Door nader in te gaan op wat het toezicht op mogelijk marktmisbruik inhoud en wat dat in de praktijk kan betekenen voor verbonden personen, hoop ik wat weerstand weg te kunnen nemen.

Send this to a friend